Koolhydraten: wat zijn het en waar zitten ze in? (met tabel)

Je weet dat er koolhydraten in brood, pasta en aardappelen zitten. Maar hoeveel zit er in een banaan? En in een glas melk, of in die schep ketchup? Het korte antwoord: koolhydraten zijn suikers, zetmeel en vezels. Je lichaam haalt er energie uit, 4 kilocalorieën per gram. Ze zitten in veel meer producten dan je denkt, maar de hoeveelheid verschilt enorm.

In dit artikel lees je wat koolhydraten in je lichaam doen en hoe je ze op het etiket herkent. Verderop staat een tabel met de koolhydraten per 100 gram van de producten die je het vaakst eet.

Wat zijn koolhydraten?

Koolhydraten zijn de suikers, het zetmeel en de vezels in je eten. Samen met eiwitten en vetten zijn het de drie macronutriënten: de voedingsstoffen waaruit je lichaam energie haalt.

Alle koolhydraten zijn opgebouwd uit suikermoleculen. Het verschil zit in hoe lang de keten is:

KortSuikers

De kleinste bouwstenen, of twee aan elkaar. Glucose en fructose in fruit, lactose (melksuiker) in melk en sacharose, de gewone kristalsuiker.

LangZetmeel

Een lange keten van glucose. Zit in brood, granen, rijst, pasta, aardappelen en peulvruchten.

OnverteerbaarVezels

Ook koolhydraten, maar je lichaam kan ze niet verteren. Ze leveren nauwelijks energie, maar zijn wel belangrijk voor je darmen.

Een gram koolhydraten levert 4 kilocalorieën, net als een gram eiwit. Een gram vet levert er 9.

Wat doen koolhydraten in je lichaam?

Je lichaam breekt suikers en zetmeel af tot glucose: de suiker die in je bloed terechtkomt. Daarna maakt je lichaam het hormoon insuline aan. Insuline zorgt ervoor dat je cellen die glucose opnemen en omzetten in energie. Vooral je hersenen en je rode bloedcellen draaien erop.

Krijg je meer glucose binnen dan je nodig hebt, dan slaat je lichaam het op als glycogeen in je lever en spieren. Dat is een soort voorraadkast. Is die vol, dan wordt het overschot omgezet in vet.

Wat veel mensen niet wetenJe lichaam kan ook zelf glucose maken. Dat heet gluconeogenese en gebeurt vooral in de lever, onder andere uit eiwitten en uit glycerol, dat vrijkomt bij de afbraak van vet. Zo blijft je bloedsuiker op peil, ook als je weinig koolhydraten eet. Daarom kun je koolhydraatarm eten zonder dat je hersenen zonder brandstof komen te zitten.

Snelle en langzame koolhydraten: wat is het verschil?

Snelle koolhydraten worden snel afgebroken en geven een snelle stijging van je bloedsuiker. Denk aan suiker, frisdrank, snoep en wit brood. Langzame koolhydraten, ook wel complexe koolhydraten genoemd, worden geleidelijker opgenomen, vooral als er ook vezels in zitten. Voorbeelden zijn peulvruchten, volkorenproducten en groente.

Het verschil zie je terug in de glycemische index: een getal dat aangeeft hoe snel een product je bloedsuiker laat stijgen. Hoe dat werkt en waarom het niet het hele verhaal is, lees je in ons artikel Wat is de glycemische index?

Wel een kanttekening: ook langzame koolhydraten zijn koolhydraten. Een bord volkorenpasta bevat er nog steeds bijna 24 gram per 100 gram. Wil je minder koolhydraten eten, dan is de hoeveelheid uiteindelijk belangrijker dan de snelheid.

“Koolhydraten, waarvan suikers”: zo lees je het etiket

Op elk etiket in de supermarkt staat de regel “koolhydraten” met daaronder “waarvan suikers”. Bijvoorbeeld zo:

  • Koolhydraten is het totaal aan suikers en zetmeel dat je lichaam kan verteren. In Europa tellen vezels hier niet bij mee: die staan op een eigen regel. Het getal op een Europees etiket is dus al het aantal netto koolhydraten.
  • Waarvan suikers is het deel dat uit suikers bestaat, zoals glucose, fructose, lactose en kristalsuiker. Ook de suiker die van nature in melk of fruit zit telt mee.
  • Vezels staan apart en tellen niet mee in het getal hierboven.
Twee dingen om op te letten

1. Amerikaanse recepten en etiketten tellen vezels wél mee bij de koolhydraten. Daar moet je de vezels er zelf nog aftrekken. Bij Lowcarbchef rekenen we in alle recepten met netto koolhydraten, net als het Europese etiket.

2. Zoetstoffen als erythritol en maltitol (polyolen) tellen op een Europees etiket mee bij de koolhydraten, maar niet bij de suikers. Een koek met erythritol kan op het etiket dus meer koolhydraten hebben dan je zou verwachten. Waarom de ene polyol de andere niet is, lees je in Wat zijn polyolen?

Waar zitten koolhydraten in? Tabel per 100 gram

Hieronder zie je hoeveel koolhydraten en vezels er in 100 gram van veelgegeten producten zitten. Koolhydraten zijn hier, net als op het etiket, zonder vezels. Rijst, pasta en aardappelen staan gekookt in de tabel, zoals je ze eet.

Download de tabel als PDF

Brood, ontbijt en granen

Per 100 gKoolhydratenVezels
Cornflakes83 g4 g
Beschuit76 g2,8 g
Tarwebloem71 g4,2 g
Knäckebröd64 g12,7 g
Havermout (vlokken, droog)59 g11 g
Tortillawrap (tarwe)51 g4,1 g
Tarwebrood wit48 g2,6 g
Croissant (roomboter)42 g2,7 g
Tarwebrood volkoren39 g6,7 g
Roggebrood volkoren36 g8,3 g

Aardappelen, rijst en pasta

Per 100 gKoolhydratenVezels
Witte rijst, gekookt32 g0,7 g
Witte pasta, gekookt28 g1,4 g
Zilvervliesrijst, gekookt26 g2,1 g
Volkorenpasta, gekookt24 g4,2 g
Couscous, gekookt24 g1,2 g
Aardappelen, gekookt17 g1,6 g
Zoete aardappel, gekookt12 g2,7 g

Fruit

Per 100 gKoolhydratenVezels
Banaan20 g1,9 g
Druiven17 g1,8 g
Mango14 g1,6 g
Appel (met schil)12 g2 g
Peer (met schil)12 g2,2 g
Blauwe bessen11 g2,4 g
Kiwi (groen)11 g2,3 g
Mandarijn10 g0,9 g
Sinaasappel8 g2 g
Watermeloen8 g0,6 g
Aardbeien5 g1,1 g
Frambozen4,5 g2,5 g
Avocado1,8 g3,1 g

Meer fruit met weinig koolhydraten vind je in ons lijstje met koolhydraatarm fruit.

Groente

Per 100 gKoolhydratenVezels
Maïs, gekookt12 g2,5 g
Pastinaak, gekookt11 g2,6 g
Doperwten10 g4,7 g
Ui6,3 g2,7 g
Spruitjes, gekookt5,6 g4,5 g
Wortel5,3 g2,8 g
Rode paprika4,3 g1,8 g
Aubergine3 g2 g
Tomaat2,9 g1,3 g
Komkommer2,5 g0,3 g
Courgette2,3 g0,9 g
Sperziebonen, gekookt2,2 g2,9 g
Pompoen, gekookt1,8 g1,1 g
Bloemkool, gekookt1,8 g2,3 g
Boerenkool, gekookt1 g3,5 g
Broccoli, gekookt0,8 g2,7 g
Spinazie, gekookt0,7 g1,4 g
Champignons0,4 g1,5 g
Kropsla0,3 g1,2 g

Een complete lijst staat in ons lijstje met koolhydraatarme groente.

Peulvruchten

Per 100 gKoolhydratenVezels
Rode linzen, gekookt16 g4,8 g
Kikkererwten, gekookt15,9 g8,8 g
Bruine bonen, gekookt15 g8,1 g
Groene en bruine linzen, gekookt12 g5,3 g

Zuivel, kaas en ei

Per 100 gKoolhydratenVezels
Griekse yoghurt (magere)5 g0 g
Halfvolle melk4,7 g0 g
Halfvolle yoghurt4,3 g0 g
Magere kwark3,8 g0 g
Griekse yoghurt (volle)3,8 g0 g
Slagroom (ongeklopt)3,1 g0 g
Crème fraîche2,8 g0 g
Roomkaas, zacht2,4 g0 g
Roomboter1,1 g0 g
Mozzarella0,7 g0 g
Feta0,6 g0 g
Goudse kaas 48+0 g0 g
Ei, gekookt0 g0 g

Vlees, vis en vleeswaren

Per 100 gKoolhydratenVezels
Rookworst2,6 g0,5 g
Achterham2,5 g0,1 g
Kabeljauw, gekookt1 g0 g
Gerookte zalm0,8 g0 g
Half-om-half gehakt0,3 g0,3 g
Rundergehakt0,2 g0,3 g
Garnalen0,1 g0 g
Biefstuk0 g0 g
Varkenshaas0 g0 g
Spek0 g0 g
Kipfilet0 g0 g
Tonijn in water0 g0 g

Vleeswaren zoals rookworst en achterham bevatten wat koolhydraten. Kijk bij gekruid of kant-en-klaar vlees altijd even op het etiket.

Noten, zaden en meel

Per 100 gKoolhydratenVezels
Cashewnoten21 g3,8 g
Kokosmeel18 g38 g
Lijnzaad13 g35 g
Pinda’s12 g6,8 g
Amandelmeel (Lowcarbchef)8,7 g9,9 g
Chiazaad7,7 g34 g
Amandelen7,1 g7 g
Walnoten5,1 g4,6 g

Dranken, sauzen en zoet

Per 100 g of 100 mlKoolhydratenVezels
Kristalsuiker100 g0 g
Honing80 g0 g
Pure chocolade47 g7,2 g
Barbecuesaus22 g1 g
Tomatenketchup18 g0,8 g
Frisdrank met suiker9–10 g0 g
Sinaasappelsap9,5 g0,3 g
Mayonaise3,6 g0,2 g
Bier (pils)3 g0,3 g
Witte wijn, droog0,6 g0 g
Rode wijn0,2 g0 g
Olijfolie0 g0 g
Frisdrank light0 g0 g

Sauzen doen vaak niet onder voor fruit. Twee eetlepels ketchup (30 gram) bevatten al ruim 5 gram koolhydraten: evenveel als 100 gram aardbeien. En noten verschillen onderling flink: cashewnoten hebben drie keer zoveel koolhydraten als amandelen. Wijn bevat weinig koolhydraten, maar wel alcohol. Hoe dat werkt bij koolhydraatarm eten, lees je in Alcohol drinken en het koolhydraatarm dieet.

Bron: NEVO-online versie 2025/9.0, RIVM, Bilthoven. Lowcarbchef Amandelmeel: etiket.

Koolhydraatarme alternatieven

De grootste winst haal je bij de producten bovenaan de tabel. Zo kun je ze vervangen:

Witte rijst, gekookt 32 g
Witte pasta, gekookt 28 g
Courgetti 2,3 g
Tarwebrood wit 48 g
Gewone tortillawrap 51 g
Tarwebloem 71 g
Cornflakes 83 g

Alle waarden per 100 gram. De waarden van de Lowcarbchef-producten komen van het etiket.

Zijn koolhydraten gezond, en heb je ze nodig?

Dat hangt af van welke koolhydraten je bedoelt. Het Voedingscentrum adviseert koolhydraten te kiezen die van nature in je eten zitten, zoals volkoren, groente, fruit, peulvruchten en zuivel, en zo min mogelijk vrije suikers te eten. Een advies in grammen per dag geeft het Voedingscentrum niet. Gemiddeld haalt een volwassene in Nederland ongeveer 42 procent van zijn energie uit koolhydraten. Dat is wat we eten, geen aanbeveling.

Wij kiezen voor minder koolhydraten. Niet omdat koolhydraten gif zijn, maar omdat de meeste koolhydraten die we binnenkrijgen uit brood, pasta, rijst, aardappelen en bewerkte producten met suiker komen. Laat je die staan, dan schuift je bord vanzelf op naar groente, eiwitten en gezonde vetten. En omdat je lichaam zelf glucose kan maken, hoef je niet bang te zijn dat je tekortkomt.

Wat wel klopt: vezels heb je nodig. Groente, noten, zaden en bessen leveren veel vezels en weinig koolhydraten. Daarom staan ze centraal in een goed koolhydraatarm eetpatroon.

Let opGebruik je medicijnen voor diabetes, ben je zwanger of heb je nierproblemen? Bespreek het dan eerst met je huisarts of diëtist voordat je minder koolhydraten gaat eten.

Zo eet je vandaag al minder koolhydraten

Je hoeft niet alles in één keer om te gooien. Begin met de grootste koolhydraatbronnen uit de tabel:

  1. Vervang rijst door bloemkoolrijst. Dat scheelt ongeveer 30 gram per 100 gram. Probeer bijvoorbeeld onze butter chicken met bloemkoolrijst of het eenpansgerecht met kip en bloemkoolrijst.
  2. Bak je eigen brood met amandelmeel. Ons koolhydraatarm en glutenvrij basisbrood is een goed begin.
  3. Kijk naar je sauzen. Ketchup en barbecuesaus bevatten bijna net zoveel koolhydraten als zoet fruit. Olie zelf bevat geen koolhydraten, dus een zelfgemaakte dressing met olie en azijn is een makkelijke wissel.
  4. Lees het etiket. Kijk eerst naar “koolhydraten” per 100 gram, en pas daarna naar “waarvan suikers”.

Drie recepten om mee te beginnen

Meer stappen vind je in 7 stappen om minder koolhydraten te eten.

Veelgestelde vragen

Zijn koolhydraten hetzelfde als suiker?

Nee. Suiker is één soort koolhydraat. Koolhydraten omvatten ook zetmeel en vezels. Je lichaam breekt zetmeel wel af tot glucose, dus voor je bloedsuiker maakt het uiteindelijk minder uit dan je denkt.

Welk fruit heeft de minste koolhydraten?

Avocado, frambozen en aardbeien hebben de minste: 2 tot 5 gram per 100 gram. Banaan en druiven hebben er het meest, rond de 17 tot 20 gram.

Welk brood heeft de minste koolhydraten?

Van het gewone brood heeft roggebrood er de minste, met ongeveer 36 gram per 100 gram, maar dat is nog steeds veel. Koolhydraatarm brood ligt veel lager: ons Lower Carb Brood bevat 5,5 gram per 100 gram.

Wat zijn complexe koolhydraten?

Lange ketens van suikermoleculen, zoals zetmeel. Ze worden langzamer afgebroken dan suiker, vooral als er vezels bij zitten. Ze leveren uiteindelijk wel net zoveel koolhydraten.

Hoeveel koolhydraten heb je per dag nodig?

Daar bestaat geen vast getal voor: het hangt af van je doel en je lichaam. In onze startgids lees je hoe je begint.

Verder lezen

Weet je nu waar de koolhydraten zitten? Dan is de volgende stap ze vervangen. Meer ideeën vind je bij onze recepten met bloemkoolrijst of de kokosmeel wafels met blauwe bessen. Wil je alles op een rij om te beginnen? Lees dan onze startgids voor een koolhydraatarme levensstijl.