Wat is ketose, en hoe weet je of je erin zit?

Bloedmeter met prikpen naast een schaal suikerklontjes: ketose meten

Je eet een paar dagen keto en vraagt je af: zit ik nu eigenlijk in ketose? Het korte antwoord: ketose is de toestand waarin je lichaam vet als belangrijkste brandstof gebruikt en daarbij ketonen maakt. Je komt erin als je heel weinig koolhydraten eet, meestal 20 tot 50 gram per dag. Zeker weten doe je het alleen door te meten.

In dit artikel lees je hoe ketose werkt, hoe je merkt en meet of je erin zit, en waarom ketose iets anders is dan ketoacidose.

Wat is ketose?

Normaal gebruikt je lichaam vooral glucose als energiebron: de suiker die je uit koolhydraten haalt. Hoe dat werkt, lees je in Koolhydraten: wat zijn het en waar zitten ze in? Eet je heel weinig koolhydraten, dan schakelt je lichaam over. Je lever breekt dan vetzuren af en maakt daar ketonlichamen van, kortweg ketonen. Die gaan via je bloed naar je hersenen, hart en spieren, die ze als brandstof gebruiken. Die toestand heet ketose.

Je lichaam maakt drie soorten ketonen. Dat is handig om te weten, want elke manier van meten kijkt naar een andere:

In je bloedBèta-hydroxyboterzuur (BHB)

De belangrijkste keton in je bloed en de brandstof voor je hersenen, hart en spieren. Een bloedmeter meet deze.

In je urineAcetoacetaat

De eerste keton die je lever maakt. Wat je lichaam niet gebruikt, komt deels in je urine. Urinestrips meten vooral deze.

In je ademAceton

Een bijproduct dat je grotendeels uitademt. Het geeft je adem een fruitige geur, en ademmeters meten deze.

Bij deze voedingsketose stijgen de ketonen in je bloed, maar wordt je bloed niet zuur. Dat is het grote verschil met ketoacidose.

Is ketose gevaarlijk? Het verschil met ketoacidose

Ketonen, aceton, zuren: het klinkt misschien eng. Toch zijn het stoffen die je lichaam zelf maakt, bijvoorbeeld ook als je een tijd niet eet. Voor een gezond iemand is voedingsketose een normale toestand: de ketonen in je bloed stijgen, maar je bloed blijft in balans. Ketoacidose is iets heel anders. Dat is verzuring van het bloed die ontstaat als de bloedsuiker hoog is en er te weinig insuline is. Het komt vooral voor bij diabetes type 1, maar ook bij type 2. Kenmerken zijn onder meer een snelle, diepe ademhaling, braken en een adem die naar aceton ruikt. Ketoacidose moet direct door een arts behandeld worden.

Let op

Gebruik je medicijnen voor diabetes, en zeker SGLT2-remmers? Dan wordt een ketogeen dieet afgeraden, vanwege het risico op ketoacidose. Heb je diabetes, gebruik je medicijnen, ben je zwanger of heb je nierproblemen? Bespreek het dan eerst met je huisarts of diëtist voordat je met keto begint.

Hoe kom je in ketose, en hoe lang duurt het?

De sleutel is het aantal koolhydraten. Bij een ketogeen dieet eet je meestal 20 tot 50 gram koolhydraten per dag. Eet je 50 tot 150 gram per dag, dan eet je wel koolhydraatarm, maar kom je meestal niet in ketose. Wil je in ketose komen, dan zit je dus aan de onderkant.

Eerst gebruikt je lichaam de voorraad glucose die het heeft opgeslagen als glycogeen, in je lever en spieren. Pas als die voorraad slinkt, gaat je lever meer ketonen maken. Hetzelfde gebeurt als je een tijd niet eet. Daarom kan intermittent fasting je ook dichter bij ketose brengen.

Zo ziet dat er stap voor stap uit:

1

Minder koolhydraten

Je eet 20 tot 50 gram koolhydraten per dag.

2

Je voorraad raakt op

Je lichaam gebruikt eerst de glucose die het heeft opgeslagen als glycogeen, in je lever en spieren.

3

Je lever maakt ketonen

Je lever breekt vet af tot ketonen. Daarnaast blijft je lichaam zelf een beetje glucose maken.

4

Je bent in ketose

Ketonen zijn nu je belangrijkste brandstof, voor je hersenen, hart en spieren.

Hoe lang het duurt, verschilt per persoon. Je leest overal een ander aantal dagen, maar daar geven we bewust geen getal voor. Wat wel werkt: meten. Dan weet je precies wanneer je erin zit.

Ketose symptomen: zo merk je dat je in ketose bent

Het bekendste signaal is je adem. Het aceton dat je uitademt, geeft je adem een fruitige of zoetige geur, ook wel keto breath genoemd.

Wat je in de eerste dagen verder kunt merken terwijl je lichaam omschakelt, lees je in De eerste week van het koolhydraatarm dieet.

Het eerlijke antwoord: signalen geven een vermoeden, geen zekerheid. Een fruitige adem kan ook een andere oorzaak hebben, en niet iedereen merkt iets. Wil je het zeker weten, dan meet je het.

Ketose meten: urine, bloed of adem?

Ons motto: meten is weten. Je hebt drie manieren, en ze meten elk een andere keton:

Go-Keto urinestrips voor ketonen en glucose

GoedkoopUrinestrips

Je houdt een strip in je urine en vergelijkt de kleur. Ze meten acetoacetaat en geven een indicatie. Makkelijk om mee te beginnen, maar ze zeggen minder over wat er nu in je bloed zit.

Go-Keto ketonen- en glucosemeter, startset

NauwkeurigBloedmeter

Met een prikje in je vinger meet je BHB direct in je bloed. Dat is de nauwkeurigste en meest actuele meting.

Ketonen-ademmeter met mondstuk

Zonder prikkenAdemmeter

Een ademmeter meet aceton in je adem. Handig, omdat je niet hoeft te prikken, maar het is een minder directe meting dan bloed.

Wij raden een bloedmeter aan als je het zeker wilt weten. De Go-Keto ketonen- en glucosemeter meet ketonen (0 tot 8,0 mmol/l) en je bloedsuiker. De startset heeft 10 ketonstrips.

Wat betekent je meting?

SituatieKetonen in je bloedBloed
Voedings­ketosemeestal 1 tot 7 mmol/lniet zuur
Diabetische keto­acidosemeestal hoger dan 20 mmol/lverzuurd, met een hoge bloedsuiker

Bron: StatPearls, Low-Carbohydrate Diet (NCBI Bookshelf). Een ketonenmeter voor thuis is niet bedoeld om ketoacidose vast te stellen.

Meet bij voorkeur op hetzelfde moment van de dag. Dan kun je je metingen goed met elkaar vergelijken.

Zo kom je in ketose: praktisch

  1. Tel je koolhydraten. Houd 20 tot 50 gram per dag aan. In onze tabel met koolhydraten per 100 gram zie je snel waar ze in zitten.
  2. Vul aan met groente, eiwit en vet. Vervang brood, pasta en rijst door groente en eiwit, met genoeg vet. Zo blijf je verzadigd.
  3. Let op verborgen koolhydraten. Sauzen, zuivel en kant-en-klare producten bevatten vaak meer dan je denkt. Kijk op het etiket.
  4. Meet. Meet een paar dagen achter elkaar op hetzelfde moment. Dan zie je wanneer je in ketose komt en wat je eten doet.

Meer dan 500 keto-recepten

Op zoek naar inspiratie? Op Lowcarbchef vind je meer dan 500 keto-recepten, van ontbijt en lunch tot diner en dessert. Meer ideeën voor de ochtend vind je in 5x keto ontbijtrecepten.

Bekijk alle keto-recepten

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het voordat je in ketose bent?

Dat verschilt per persoon, dus een vast aantal dagen geven we niet. Je lichaam gebruikt eerst de voorraad glucose die het heeft opgeslagen als glycogeen, in je lever en spieren. Pas als die voorraad slinkt, gaat je lever meer ketonen maken. Eet je 20 tot 50 gram koolhydraten per dag, meet dan een paar dagen achter elkaar op hetzelfde moment van de dag: zo zie je zelf wanneer je waarde stijgt.

Hoeveel koolhydraten mag je eten om in ketose te blijven?

Bij een ketogeen dieet is dat meestal 20 tot 50 gram koolhydraten per dag. Waar jouw grens ligt, verschilt per persoon. Begin daarom aan de lage kant en verhoog stap voor stap. Meet na elke stap een paar dagen op hetzelfde moment, dan zie je of je nog in ketose zit.

Kom je met koolhydraatarm eten (50–150 gram) ook in ketose?

Meestal niet. Met 50 tot 150 gram koolhydraten per dag eet je koolhydraatarm, maar dat is doorgaans niet laag genoeg voor ketose. Dat hoeft ook niet: ook zonder ketose kun je met koolhydraatarm eten afvallen. Wil je wel in ketose komen, dan ga je naar 20 tot 50 gram per dag.

Val je af door ketose?

Ketose zelf is geen garantie. Volgens het Diabetes Fonds is er geen bewijs dat een ketogeen dieet meer gewichtsverlies geeft dan een lichte koolhydraatbeperking. Ook in ketose tellen je calorieën mee: eet je meer energie dan je verbruikt, dan val je niet af. Wat telt, is een manier van eten die je volhoudt, met een gezond tempo van 0,5 tot 1 kilo per week.

Hoe voelt ketose?

Het bekendste signaal is een fruitige of zoetige adem door aceton, ook wel keto breath genoemd. Verder is het geen betrouwbaar gevoel. Een fruitige adem kan ook een andere oorzaak hebben, en niet iedereen merkt iets. Daarom zeggen wij: meten is weten.

Ik ben uit ketose, wat nu?

Dat is niet erg: je hoeft niet opnieuw te beginnen. Ga terug naar 20 tot 50 gram koolhydraten per dag. Je lichaam gebruikt dan eerst weer de glucose die het heeft opgeslagen, dus het kan een paar dagen duren voordat je er weer in zit. Meet de dagen erna op hetzelfde moment, dan zie je vanzelf wanneer het zover is.

Verder lezen

Wil je weten hoe het keto dieet in zijn geheel werkt? Lees dan Het Keto Dieet. Gebruik je MCT-olie in je koffie of salade? In Alles wat je moet weten over MCT-olie lees je wat het doet.

Bloedmeter met prikpen naast een schaal suikerklontjes: ketose meten